Wie in de zomer langs een vijver, sloot of ven wandelt, ziet ze regelmatig voorbijschieten: libellen en juffers. Vooral in waterrijke natuurgebieden zijn ze volop te vinden. Maar is dat sierlijke insect nu een libel of een juffer? Het verschil is vaak gemakkelijker te zien dan je denkt.
Ze zijn allebei libellen
Om te beginnen een kleine verwarring: juffers zijn eigenlijk óók libellen. Beide behoren tot de orde van de libellen (Odonata). Binnen deze groep wordt onderscheid gemaakt tussen echte libellen en juffers.
In het dagelijks taalgebruik bedoelen we met een libel meestal zo'n grote, krachtige vlieger die met uitgespreide vleugels langs het water patrouilleert. Juffers zijn doorgaans kleiner en veel fijner gebouwd.
Kijk naar de vleugels
Een van de gemakkelijkste manieren om het verschil te zien, is te kijken naar een insect dat ergens is gaan zitten.
Een juffer houdt tijdens het rusten de vleugels meestal tegen elkaar boven of langs het achterlijf. Bij sommige soorten staan ze iets uit elkaar. Een echte libel houdt zijn vleugels juist vrijwel altijd wijd uitgespreid.
Ook de vorm van de vleugels verschilt. Bij juffers zijn de voor- en achtervleugels ongeveer gelijk van vorm. Bij echte libellen zijn de achtervleugels bij de basis duidelijk breder.
Viervlek (libelle)
Houtpandserjuffer
Kijk eens in de ogen
Ook de kop verraadt met welke groep we te maken hebben. Bij een juffer staan de twee grote facetogen duidelijk uit elkaar, aan weerszijden van de kop.
Echte libellen hebben veel grotere ogen. Bij de meeste soorten raken deze elkaar boven op de kop of staan ze zeer dicht bij elkaar. Dankzij die enorme facetogen kunnen libellen beweging uitstekend waarnemen – erg handig voor een insect dat tijdens de vlucht op andere insecten jaagt.
Krachtige vlieger tegenover sierlijke fladderaar
Ook tijdens het vliegen kun je vaak al zien of je met een echte libel of een juffer te maken hebt. Echte libellen zijn krachtige en snelle vliegers. Ze kunnen boven het water patrouilleren, plotseling van richting veranderen en in de lucht andere insecten grijpen.
Juffers vliegen meestal wat rustiger en sierlijker. Ze maken vaak korte vluchten tussen planten en gaan regelmatig op een stengel of blad zitten.
Gebonden aan water
Libellen en juffers zijn sterk verbonden met water. Dat komt doordat ze het grootste deel van hun leven helemaal niet als vliegend insect doorbrengen. Hun larven leven onder water, soms maanden en bij bepaalde soorten zelfs enkele jaren.
Ook de larven zijn rovers. Ze eten onder andere kleine waterdiertjes, insectenlarven en soms zelfs kleine kikkervisjes. Wanneer de larve volgroeid is, klimt hij langs een plantenstengel uit het water. Daar barst de larvenhuid open en komt de volwassen libel of juffer tevoorschijn.
De lege larvenhuid – het zogenaamde exuvium – blijft vaak aan de plant achter. Wie goed kijkt langs de waterkant kan zo'n huidje soms vinden.
In één oogopslag
Juffer
- Slank en fijn gebouwd
- Ogen duidelijk van elkaar gescheiden
- Vleugels in rust meestal samengevouwen
- Voor- en achtervleugels ongeveer gelijk van vorm
- Meestal een rustige, sierlijke vlucht
Echte libel
- Groter en steviger gebouwd
- Zeer grote ogen die elkaar vaak raken
- Vleugels in rust uitgespreid
- Achtervleugels bij de basis breder
- Krachtige en snelle vlieger
Dus zie je tijdens een wandeling een sierlijk insect bij het water zitten? Kijk dan eerst naar de vleugels en de ogen. Daarmee kun je meestal al snel bepalen of je naar een echte libel of een juffer kijkt.
