Bos Elfbergen en het Fonteinbos: natuur, historie en stilte bij Oudemirdum
Bos Elfbergen, ook wel bekend als het Fonteinbos, is een gevarieerd bosgebied bij Oudemirdum in het Gaasterland.
Het bos ontstond in de 20e eeuw, toen voormalige landbouwgronden en heidevelden werden bebost om het landschap te versterken en de bodem te verbeteren. Inmiddels is het uitgegroeid tot een afwisselend en geliefd natuurgebied waar natuur, geschiedenis en recreatie samenkomen.
Een gevarieerd boslandschap
Het bos bestaat uit naald- en loofhoutsoorten in allerlei leeftijden, wat zorgt voor een rijk en gevarieerd landschap. Naast beuken, eiken, sparren en dennen groeien hier ook robinia’s en Amerikaanse eiken. Door deze menging van boomsoorten en leeftijden ontstaat een afwisselend decor van lichte lanen, donkere bospartijen en open plekken.
Midden in Bos Elfbergen ligt een grote vijver, die wordt overspannen door een houten bruggetje. Deze plek vormt het hart van het bos en is een geliefd rustpunt voor wandelaars, natuurliefhebbers en fotografen.
Wandelen en het Hondenbos
Door het bos lopen diverse wandelpaden die geschikt zijn voor korte ommetjes en langere wandelingen. Een bijzonder onderdeel is het Hondenbos: een speciaal aangewezen deel van Bos Elfbergen waar honden los mogen lopen. Dit maakt het gebied extra aantrekkelijk voor hondenbezitters die samen met hun hond willen genieten van de natuur.
Het Fonteinbos en recreatie
De naam Fonteinbos wordt vaak gebruikt voor het bosrijke gebied rond het gelijknamige bungalowpark. Dit kleinschalige vakantiepark ligt verscholen tussen de bomen en sluit direct aan op Bos Elfbergen. Vanuit het Fonteinbos wandel of fiets je zo het Gaasterlandse landschap in, richting andere bossen, meren en de IJsselmeerkust. Ondanks de recreatieve functie blijft de omgeving rustig en groen van karakter.
Oorlogsgeschiedenis en herdenken
Bos Elfbergen draagt ook een beladen geschiedenis met zich mee. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd dit bos gebruikt als afgelegen en beschutte plek. Op 27 februari 1945 zijn hier twee verzetsmannen Jacob Wilbers en Johannes Wissink door de Duitse bezetter gefusilleerd. Deze twee mannen waren actief in het Nederlandse verzet:
- Jacob Wilbers was onderwijzer en functionaris binnen de Binnenlandse Strijdkrachten; hij werd eerst gearresteerd en later geëxecuteerd.
- Johannes Wissink, die actief was binnen een sabotagegroep, werd eveneens gearresteerd en op dezelfde dag doodgeschoten.
Met een vastberaden wil en een hart vol moed voerde Johannes (Jan) Wissink, geboren op 4 april 1920 in Scheveningen, gedurfde verzetsacties uit in Friesland. Na de capitulatie in 1940 sloot hij zich aan bij het Friese verzet onder de schuilnaam 'Alex'. Als sabotagecommandant leidde hij gevaarlijke operaties, waaronder de bevrijding van gevangenen in Sneek. Op 24 februari 1945 werd hij na verraad gearresteerd en zwaar mishandeld, maar hij hield stand en gaf niets prijs. Vier dagen later, op 28 februari, werd Jan gefusilleerd in het Fonteinbos bij Oudemirdum, slechts 24 jaar oud. Hij wordt herinnerd als "De Hollandse Leeuw onder de Vrije Friezen". Zijn verhaal leeft voort, onder meer bij het monument in het Fonteinbos, waar zijn moed en opoffering worden geëerd.
Jacob Wilbers had het beheer en het onderhoud van de wapens voor de Knokploeg (KP) in Wymbritseradeel.
Beide mannen werden oorspronkelijk op deze plek begraven. Na de oorlog werden ze herbegraven op andere begraafplaatsen.
Ter nagedachtenis aan deze gebeurtenis staat in het bos een oorlogsmonument, dat in 1950 werd opgericht. Het monument herinnert aan de slachtoffers van de oorlog en aan de rol die deze plek speelde in de laatste maanden van de bezetting. De stille ligging midden in het bos versterkt het karakter van bezinning en herdenking.
De inscriptie op de zuil vermeldt de datum en de namen van de twee gefusilleerden, waarmee deze plek een concreet historisch verhaal draagt.
Het monument is geadopteerd door leerlingen van de Christelijke basisschool "De Wâlikker" in Oudemirdum.
Historische context
Dit soort fusillades vond op verschillende plekken in Nederland plaats in de laatste maanden van de oorlog, toen de Duitse bezetter steeds wanhopiger reageerde op verzetsactiviteiten. Het monument in het bos herinnert daarmee niet alleen aan deze twee mannen, maar ook aan de bredere rol die gewone Nederlanders speelden in het verzet tegen de Duitse bezetting. Zie voor meer informatie de website Geschiedenis van Gaasterland.
Natuur met een verhaal
Vandaag de dag is Bos Elfbergen een plek waar rust, natuur en geschiedenis samenkomen. Of je nu komt om te wandelen, te fotograferen, met de hond op pad te gaan of even stil te staan bij het oorlogsmonument: het bos vertelt een verhaal dat verder gaat dan alleen bomen en paden.
Bos Elfbergen en het Fonteinbos laten zien hoe natuur, recreatie en verleden in Gaasterland op een bijzondere manier met elkaar verweven zijn. Het is dé plek in Friesland om te wandelen, vogels te spotten, van de natuur te genieten én samen met je hond het Hondenbos te ontdekken.
Kijk hier voor een foto impressie over Bos Elfberegn.
