Niet iedere uitheemse plant of diersoort is een invasieve exoot. Veel soorten zijn ooit door de mens ingevoerd en leven al jarenlang in Nederland zonder problemen te veroorzaken. Een soort krijgt pas het predicaat invasief wanneer zij zich snel kan vestigen en verspreiden én daarbij schade aanricht.
Om als invasieve exoot te worden beschouwd, moet een soort aan drie voorwaarden voldoen:
- Uitheems zijn. De soort komt van nature niet in Nederland voor en is door menselijk handelen – bewust of onbedoeld – terechtgekomen in een nieuw gebied.
- Zich zelfstandig voortplanten en verspreiden. De soort weet zich zonder hulp van de mens te handhaven en breidt haar leefgebied steeds verder uit.
- Schade veroorzaken. De soort verdringt inheemse planten of dieren, verstoort ecosystemen, veroorzaakt economische schade of vormt een risico voor de gezondheid van mens of dier.
Een bekende invasieve plant in Nederland is de Japanse duizendknoop, die andere planten verdringt en met zijn krachtige wortels schade kan veroorzaken aan wegen, kades en gebouwen. Ook de grote waternavel en de watercrassula kan sloten en vijvers volledig overwoekeren, waardoor waterplanten en dieren in de knel komen.
De Watercrassula
Watercrassula lijkt een onschuldige waterplant, maar is een invasieve exoot die de kwetsbare natuur van de Wyldemerk bedreigt. Door zijn snelle groei verdringt hij inheemse waterplanten en kan het leefgebied van zeldzame libellen en andere waterdieren ernstig aantasten.
Daartegenover staan veel uitheemse tuinplanten die zich nauwelijks buiten de tuin verspreiden. Deze zijn wel exoten, maar niet invasief. De Roze waterlelie (Nymphaea × marliacea) is hiervan een goed voorbeeld. Deze populaire vijverplant is niet inheems, maar vormt in Nederland doorgaans geen bedreiging voor de natuur. Daarom wordt zij niet als invasieve exoot beschouwd.
Kortom: iedere invasieve exoot is een exoot, maar lang niet iedere exoot is invasief. Pas wanneer een uitheemse soort zich snel uitbreidt én aantoonbare schade veroorzaakt, spreekt men van een invasieve exoot.
