Vlak bij Lemmer ligt de Uitheiingpolder, een gevarieerd natuurgebied van Staatsbosbeheer waar water, riet en open landschap elkaar afwisselen. Ooit was dit gebied vooral in gebruik voor de landbouw, maar tegenwoordig is het een waardevol natuurgebied dat een belangrijke leefomgeving vormt voor talloze vogels, planten en insecten.

Een bijzonder onderdeel van de Uitheiingpolder zijn de oude kleiputten. Deze ontstonden door de winning van klei voor de aanleg en versterking van dijken. In de loop der jaren hebben de plassen zich ontwikkeld tot rustige waterpartijen met rietkragen en moerasvegetatie. Samen met de uitgestrekte rietvelden vormen zij een ideaal leefgebied voor moerasvogels.

Wie in het voorjaar en de vroege zomer langs de vijver Elfbergen bij Oudemirdum wandelt, kan worden verrast door een bijzonder natuurconcert. Tientallen groene kikkers laten er hun karakteristieke gekwaak horen. Samen vormen zij een ware symfonie van kwakende kikkers, een geluid dat onlosmakelijk bij deze tijd van het jaar hoort.

De groene kikker is een echte liefhebber van zonnige, plantenrijke sloten en vijvers. Overdag zijn deze amfibieën vaak te zien terwijl ze op een lelieblad of aan de waterkant zitten te zonnen. Bij gevaar duiken ze bliksemsnel het water in. Hun voedsel bestaat voornamelijk uit insecten, spinnen en andere kleine ongewervelden, waarmee ze een belangrijke rol spelen in het natuurlijke evenwicht.

De Fuut is een elegante watervogel die je vaak aantreft op rustige plassen en meren. Vooral in het voorjaar valt hij op door zijn sierlijke balts: een bijna dansachtige voorstelling waarbij het mannetje en vrouwtje elkaar spiegelen en met waterplanten zwaaien. Met zijn lange hals, roodbruine kraag en spitse snavel is de fuut goed herkenbaar.

Hij leeft voornamelijk van vis, waarvoor hij vaardig onder water duikt. Zijn nest drijft vaak verscholen tussen het riet, waardoor deze bijzondere vogel zich verrassend goed weet te verbergen in zijn waterrijke leefomgeving.

Wie door een bos wandelt, ziet het steeds vaker: omgevallen stammen, afgebroken takken en halfvergane boomresten die ogenschijnlijk achteloos zijn blijven liggen. Waar vroeger het bos “opgeruimd” werd, laten bosbeheerders tegenwoordig dood hout juist liggen. En dat is geen nalatigheid, maar een bewuste keuze. Want dood hout… leeft.

Van opruimen naar laten liggen

In het verleden werd dood hout vaak verwijderd uit bossen. Het paste in een tijd waarin bossen vooral economisch werden benut: houtproductie stond centraal en een “net” bos werd gezien als gezond en veilig. Dood hout werd bovendien geassocieerd met ziektes en plagen.

Tegenwoordig weten we beter. In natuurlijke bossen vormt dood hout een essentieel onderdeel van het ecosysteem. Het is een bron van leven, voedsel en schuilplaatsen voor talloze organismen. Door dood hout te laten liggen, krijgt het bos de kans om weer een stukje natuurlijker en rijker te worden.

Een schatkamer voor biodiversiteit

Dood hout is een ware hotspot voor biodiversiteit. Het vormt een leefgebied voor een enorme variatie aan organismen, van microscopisch klein tot duidelijk zichtbaar.

Dood hout leeft

Mossen en korstmossen

• Mossen zijn kleine plantjes die water en voedingsstoffen direct opnemen via hun bladeren. Ze houden van vochtige omstandigheden en vormen vaak zachte, groene tapijten. Enkele oorbeelden van Mossen; Gedraaid knikmos, Gewoon sterrenmos, Fraai haarmos en Groot laddermos. Deze soorten gedijen goed op vochtige, beschutte plekken zoals rottend hout.
• Korstmossen (zoals Bekermos, het Heidestaartje en de Dove heidelucifer) zijn geen planten, maar een symbiose tussen een schimmel en een alg of bacterie. Ze groeien vaak op schrale plekken en kunnen extreme omstandigheden verdragen.