De Gaai (Garrulus glandarius) is zonder twijfel een van de mooiste en meest opvallende vogels van onze bossen. Hoewel hij tot de kraaiachtigen behoort, is hij veel kleurrijker dan zijn zwarte familieleden. Zijn warm roodbruine verenkleed, helderblauwe vleugelveren met zwarte bandjes, witte stuit en zwarte snorstrepen maken hem direct herkenbaar. Wanneer hij opvliegt, valt bovendien zijn opvallende witte stuit direct op.

Toch verraadt de gaai zich meestal eerder met zijn stem dan met zijn uiterlijk. Zijn harde, schurende "schèèk-schèèk" klinkt vaak als een waarschuwing door het bos. Zodra een roofvogel, vos of mens wordt opgemerkt, laat de gaai luid van zich horen. Andere vogels pikken dit alarmsignaal op, waardoor de gaai een belangrijke rol speelt als waakhond van het bos.

Een slimme vogel

Gaaien behoren tot de intelligentste vogels van Europa. Ze kunnen problemen oplossen, onthouden waar voedsel is verstopt en leren snel van ervaringen. Vooral in de herfst zijn ze druk bezig met het verzamelen van eikels, beukennootjes en hazelnoten. Ze verstoppen duizenden zaden in de bodem om later in de winter terug te vinden.

Niet alle verstopte eikels worden echter teruggevonden. Juist daardoor levert de gaai een belangrijke bijdrage aan de natuur. Uit vergeten eikels groeien nieuwe bomen, waardoor de vogel een natuurlijke bosplanter is. Zonder het te weten helpt hij bossen zich te vernieuwen en uit te breiden.

Wie op een warme zomerdag een vogelbad of ondiepe vijver in de gaten houdt, wordt vaak beloond met een prachtig schouwspel. Een merel die enthousiast het water alle kanten op spat, een zanglijster die voorzichtig een slok neemt, of een koolmees en pimpelmees die elkaar afwisselen voor een snelle verfrissende duik. Water is voor vogels veel meer dan alleen een plek om te drinken. Het speelt een onmisbare rol in hun dagelijks leven.

Merel – Misschien wel de fanatiekste bader onder de tuinvogels.

Drinken om te overleven

Net als alle andere dieren hebben vogels water nodig om te kunnen leven. Vooral tijdens warme en droge perioden moeten ze regelmatig drinken om voldoende vocht binnen te krijgen. Kleine zangvogels verliezen relatief veel vocht en zijn daarom afhankelijk van plassen, sloten, vijvers en vogelbaden. In droge zomers kan een eenvoudige schaal met vers water letterlijk van levensbelang zijn.

Gaai – Ook deze kleurrijke bosbewoner komt regelmatig naar een drinkplaats om zijn dorst te lessen.

Zwartkop vrouw – Voorzichtig komt de zwartkop tevoorschijn om zijn dorst te lessen, altijd alert op gevaar.

Vlak bij Lemmer ligt de Uitheiingpolder, een gevarieerd natuurgebied van Staatsbosbeheer waar water, riet en open landschap elkaar afwisselen. Ooit was dit gebied vooral in gebruik voor de landbouw, maar tegenwoordig is het een waardevol natuurgebied dat een belangrijke leefomgeving vormt voor talloze vogels, planten en insecten.

Een bijzonder onderdeel van de Uitheiingpolder zijn de oude kleiputten. Deze ontstonden door de winning van klei voor de aanleg en versterking van dijken. In de loop der jaren hebben de plassen zich ontwikkeld tot rustige waterpartijen met rietkragen en moerasvegetatie. Samen met de uitgestrekte rietvelden vormen zij een ideaal leefgebied voor moerasvogels.

Wie in het voorjaar en de vroege zomer langs de vijver Elfbergen bij Oudemirdum wandelt, kan worden verrast door een bijzonder natuurconcert. Tientallen groene kikkers laten er hun karakteristieke gekwaak horen. Samen vormen zij een ware symfonie van kwakende kikkers, een geluid dat onlosmakelijk bij deze tijd van het jaar hoort.

De groene kikker is een echte liefhebber van zonnige, plantenrijke sloten en vijvers. Overdag zijn deze amfibieën vaak te zien terwijl ze op een lelieblad of aan de waterkant zitten te zonnen. Bij gevaar duiken ze bliksemsnel het water in. Hun voedsel bestaat voornamelijk uit insecten, spinnen en andere kleine ongewervelden, waarmee ze een belangrijke rol spelen in het natuurlijke evenwicht.